Gepost door: pheirman | maart 14, 2013

Boek: Napoleons nachtmerrie – Johan Op De Beeck


napoleons nachtmerrieDe titel van het boek, Napoleons nachtmerrie, slaat op de Russische veldtocht van het Franse leger in 1812. Wat de ultieme triomf moest worden voor Napoleon Bonaparte, werd een gruwelijke calvarietocht die uiteindelijk ook het fin de régime inluidde voor de Franse keizer. Voormalig VRT-journalist Johan Op de Beeck beschrijft de veldtocht vanuit de blik van vier gewone soldaten: Jospeh Abbeel en Hendrik Christiaensen uit Vlaanderen en Karel Wagevier en Van Dodewaerd uit Nederland. Zij schreven hun ervaringen heel gedetailleerd neer. Een unieke inkijk in het soldatenleven van die jaren in het Franse leger. Op De Beeck vult de getuigenissen aan met uitgebreide research. De Russische veldtocht is al zeer uitgebreid gedocumenteerd, maar met deze originele invalshoek werpt de auteur een heel nieuw licht op de militaire verrichtingen, maar ook en vooral op de mensonterende realiteit van de oorlog.

Toen Napoleon aan zijn veldtocht begon, was hij op het toppunt van zijn roem. Het Franse leger was op dat moment het machtigste, modernste en meest gedisciplineerde van heel Europa. Het beschikte over perfect afgetrainde paarden en ruiters. Plunderen was uit den boze. Het leger kocht zijn voorraden braafjes aan bij de lokale bevolking. De Russische veldtocht zou al gauw een einde maken aan die voorbeeldige houding.

Tsaar Alexander I stond op dat moment heel zwak en was eigenlijk geen partij voor Napoleon. Het Russische leger had ook geen eenduidige strategie en ging dan maar op de loop. In Smolensk in het huidige Wit-Rusland kwam de eerste grote confrontatie. De Russen hielden even stand, maar ontruimden de stad al snel, maar niet zonder eerst masaal brand te stichten. De eigen bevolking werd opgeofferd in een eerste apocalyptisch hellevuur en het zou niet het laatste zijn. Gaandeweg groeide het uit tot de tactiek van de verschroeide aarde die de Russische veldtocht zo zou kenmerken en ook zo gruwelijk zou maken.

Rampzalige terugtocht

In Borodino kwam het wel tot een hevige veldslag, met zware verliezen aan beide kanten. Daarna trokken de Fransen zonder noemenswaardige tegenstand richting Moskou. Ondertussen groeiden de bevoorradingsproblemen en, in verhouding, ook het wangedrag van de Franse soldaten. Honger overwon de discipline en meteen verspeelden de Fransen ook elke sympathie bij de plaatselijke bevolking, terwijl die al niet bijster groot was. Moskou bleek een lege stad. De Fransen snakten naar een ultieme veldslag om de Russen definitief neer te slaan, maar die bleef uit, tot hun eigen groeiende verbijstering. Ze sloegen aan het plunderen en gingen zich dagenlang te buiten aan leeggeroofde winkels en huizen. Uiteindelijk zetten de Russen ook Moskou in vuur en vlam. De Fransen keerden onverrichter zake terug, het begin van een rampzalige terugtocht zonder overwinning.

johan op de beeck

Johan Op de Beeck

Op de terugtocht kregen ze geleidelijk aan te maken met de extreme Russische winter. Temperaturen tot -30°C, aanvallen van de Kozakken, de baarddragers, en de onbeschrijflijke kou waar de soldaten totaal niet op voorzien waren. De omstandigheden waren zo erg dat soldaten ter plekke doodvroren, wanhopig vlees wegsneden uit hun eigen paarden en, ultieme gruwel, zich zelfs bezondigden aan kannibalisme. Johan Op de Beeck beschrijft met veel gevoel voor detail hoe de Fransen de ergste verschrikkingen te verduren kregen. Een rampzalige mislukking die de geschiedenis van Europa definitief in een andere richting zou sturen. Napoleon zou 3 jaar later finaal van het toneel verdwijnen en het continent viel decennialang ten prooi aan revoluties en regimewissels, waaruit uiteindelijk ook België zou ontstaan. Een nieuwe staat die enkele jaren later op zijn beurt maar ternauwernood ontsnapte aan een Russische invasie.

Oorlogsroman

Napoleons nachtmerrie is een knap staaltje geschiedschrijving. Een stevig gedocumenteerd werk dat leest als een oorlogsroman. Een boek dat je haarfijn aantoont hoe oorlog een mens tot de grootste verschrikkingen kan drijven.

Johan Op De Beeck, Napoleons nachtmerrie, Epo, Antwerpen, 407 blz.

Advertenties

Responses

  1. […] Napoleons nachtmerrie – Johan Op de […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: