Gepost door: pheirman | november 5, 2012

Boek: Reizen zonder John: Op zoek naar Amerika – Geert Mak


Zijn meesterwerk In Europa zou verplichte lectuur moeten zijn voor elke Europeaan, en misschien geldt dat ook voor dit monumentale reisverslag annex geschiedschrijving van Noord-Amerika. Geert Mak kent zowel als historicus, journalist als verteller zijn gelijke niet in het Nederlandse taalgebied. In Reizen zonder John reist de auteur het Amerikaanse literaire icoon John Steinbeck na, die in 1960 zijn land doorkruiste en zijn ervaringen neerpende in Travels with Charley. Die laatste was de trouwe viervoeter van Steinbeck. De ene meesterverteller die de andere 50 jaar na datum achterna reist als het ware. Het is een ontnuchterend portret geworden van een natie in verval. De Verenigde Staten krijgen hun status van grootmacht dag na dag moeilijker gehandhaafd in een wereld waarin de machtsevenwichten verschuiven van het westen naar het oosten. Hetzelfde kun je overigens zeggen van Europa, al zijn we als Europese entiteit nooit een politieke of militaire grootmacht geweest, toch niet zoals de VS.

Is het allemaal kommer en kwel in Amerika? Niet altijd en niet overal, maar het gevoel van neergang is toch alom aanwezig in Maks boek. Hetzelfde geldt overigens voor Steinbecks Travels with Charley, al had dat ongetwijfeld ook te maken met de gemoedstoestand van de schrijver zelf. Zijn reis was tegelijk de ultieme vlucht voor de aftakeling die ouderdom onvermijdelijk met zich meebrengt. Geert Mak stelt gaandeweg vast dat Steinbeck, naarmate zijn reis vorderde, steeds grotere afstanden op steeds kortere tijd aflegde. Wat doet vermoeden dat een aantal gesprekken van Steinbeck op zijn minst aangelengd en wellicht zelfs helemaal verzonnen zijn. Het belet Mak niet om met een scherpe neus door Amerika te rijden en op te pikken hoe dit gigantische land zich verhoudt tot de rest van de wereld anno 2010.

Geert Mak

Amerikanen blijken nog steeds in hun unieke roeping als wereldleider te geloven, hebben nauwelijks een idee wat er in de rest van die wereld gebeurt en proberen tegelijk de toenemende armoede, de gebrekkige infrastructuur en de nefaste gevolgen van het ultraliberale dogma naast zich neer te leggen. Amerika is een land waar je beter niet je job verliest of ziek wordt, iets wat hoe langer hoe vaker gebeurt. Een land waar angst en onbegrip de politieke zeden bepalen en waar de zin voor compromis in sneltempo wegkwijnt. En toch beschrijft Geert Mak de Verenigde Staten met veel respect en empathie. Amerikanen grijpen vaak op een rampzalige manier in in het buitenland, maar even vaak redden ze landen van de ondergang of slagen ze erin om stabiliteit en democratie te brengen. In de eerste plaats na de Tweede Wereldoorlog in Europa. Amerika blijft ook het land van het onbreekbare optimisme, durf en drang naar vernieuwing. En bovenal voeren de Verenigde Staten een actieve immigratiepolitiek, met vallen en opstaan, en met alle voor- en nadelen die daarbij horen, maar het blijft een principiële kwestie. Hoe kortzichtig en bekrompen het land zich soms van zijn meest bijbelse kant laat zien, zo open staat het tegenover nieuwkomers. Niet dat die het gemakkelijk hebben in een land zonder sociaal vangnet die naam waardig, maar ze krijgen meer respect en kansen dan in Europa.

Voorbij de clichés

Geert Mak schreef een boek dat door de clichés heen kijkt en Amerika ongecensureerd voor je voeten gooit. Een land dat gebukt gaat onder een hoop problemen, maar dat ondanks alles tot de verbeelding blijft spreken.

Geert Mak, Reizen zonder John: Op zoek naar Amerika,Uitgeverij Atlas, 512 blz.

Advertenties

Responses

  1. […] 2. Reizen zonder John: Op zoek naar Amerika – Geert Mak […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: