Gepost door: pheirman | augustus 27, 2011

Boek: De droom van de Ier – Mario Vargas Llosa


De biografie van een Ierse onafhankelijkheidsstrijder die ons langs de schandelijkste koloniale wreedheden voert in Congo  en Peru. Om dat in een meeslepend, coherent verhaal te gieten heb je een meesterverteller nodig. Gelukkig hebben we daarvoor Nobelprijswinnaar Mario Vargas Llosa. Zijn nieuwste roman, De droom van de Ier, beschrijft het leven van Roger Casement, een Ierse activist die het in het begin van de 20ste eeuw eerst schopt tot diplomaat  en held in het Britse Rijk en uiteindelijk aan de galg eindigt als landverrader.

Wat is nu het verband tussen Congo, Peru en Ierland? Roger Casement wordt in 1864 geboren in Dublin, in de tijd dus dat Ierland nog onder Brits gezag stond en de katholieke Ieren tweederangsburgers waren in eigen land. Casement groeit op tot een avontuurlijke, reislustige jongeman en begint een diplomatieke carrière in de Congo Vrijstaat van de Belgische koning Leopold II, in opdracht van de Britse overheid. Zijn aanvankelijke ideaal om de lokale bevolking te civiliseren en te vrijwaren van ziektes, ziet hij al snel in duigen vallen. De dwangarbeid, de brute mishandeling van de inheemsen, de moorden en de brutale uitbuiting, alles voor de enorme winsten die met de rubberteelt geboekt worden. Casement trekt er tegen ten strijde. Wanneer die verontwaardiging ook het thuisland bereikt, krijgt hij de opdracht om een officieel onderzoek in te stellen naar de wantoestanden. Zijn ijver, moed en doorzettingsvermogen leiden tot een rapport dat bij het thuisfront inslaat als een bom. Casement zelf bereikt een ware heldenstatus. Interessant trouwens om dit boek naast het Congo-boek van David Van Reybrouck te leggen.

Na enkele jaren in Brazilië te werken, wordt hij naar Peru gestuurd om de rubberteelt van Casa Arana te onderzoeken, een bedrijf met Britse zetel en met een aantal algemeen gerespecteerde hoogwaardigheidsbekleders in de raad van bestuur. Llosa beschrijft de gruwelijke behandeling van de indianen. Wanneer blijkt dat ze niet uit vrije wil rubber willen gaan tappen, worden ze ontvoerd. Twee weken lang worden ze het regenwoud in gestuurd. Hun vrouwen en kinderen blijven achter als gijzelaars, en vaak als seksslaven. Wie niet genoeg rubber meebrengt, wordt gruwelijk gefolterd. De barbaarsheid van de westerse heersers is er zo mogelijk nog wreder dan in Congo. In 20 jaar tijd werd de indiaanse bevolking in Putumayo (de toenmalige Peruviaanse regio waar Casa Arana actief was) letterlijk gedecimeerd.

Radicalisering

Gaandeweg begint Casement de link te leggen met wat in Ierland, wat hij meer en meer als zijn echte vaderland gaat beschouwen, gebeurt. Ook de Ieren zijn gekoloniseerd door de Britten en worden even goed, zij het subtieler, onderdrukt. Hij raakt begeesterd door het Ierse nationalisme, neemt ontslag als overheidsdiplomaat en wordt een voorman in de Ierse onafhankelijkheidsstrijd. Uiteindelijk treedt hij toe tot de radicale vleugel die de onafhankelijkheid gewapenderhand wil afdwingen en zet hij zich af tegen de meerderheidsstrekking die streeft naar verregaande autonomie binnen het Britse Rijk.

Zijn radicalisering gaat zover dat hij tijdens de Eerste Wereldoorlog samenwerking zoekt met de Duitsers voor een gezamelijke aanval, waardoor hij zich ook vervreemdt van zijn trouwste vrienden. De Paasopstand zal uiteindelijk uitmonden in een complete mislukking omdat de Duitsers hun beloftes niet nakomen.

Homoseksualiteit

Zijn verdoken homoseksualiteit hangt voortdurend als een zwaard van Damocles boven zijn leven. Uiteindelijk wordt zijn dagboek hem fataal en belandt hij in de gevangenis wegens hoogverraad.

Mario Vargas Llosa. Bron: Wikipedia

De droom van de Ier moet één van de meest toegankelijke boeken zijn die Mario Vargas Llosa ooit geschreven heeft. Hier geen ingewikkelde verhaalstructuur, maar een rechtlijnige biografie, weliswaar niet chronologisch maar wel zeer helder en meeslepend verteld. Hij schetst een man die zo gedreven is door zijn idealen dat hij uiteindelijk elke rationaliteit verliest. Of hoe terechte verontwaardiging over de onderdrukking van een volk, in dit geval de Ieren, kan uitmonden in blind nationalisme zonder toekomst. Llosa beschrijft ook heel tastbaar de twijfel waar zijn held tot op het einde van zijn leven mee worstelt.

Profetisch voor België?

Het boek zou profetisch kunnen zijn voor wat nu in België gebeurt, al loopt hier zeker geen Casement rond. Anno 2011 is in Vlaanderen geen ruimte voor twijfel onder nationalisten, laat staan voor moed. De Wever, Bracke en co, ik zou dit boek toch maar eens lezen. Een stevig medicijn tegen vadsige zelfvoldaanheid.

Mario Vargas Llosa, De droom van de Ier, Meulenhoff, 400 blz.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: